Sốt là phản ứng của cơ thể xảy ra do phản ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể khi bị bệnh. Tuy nhiên nếu sốt quá cao có thể gây co giật, thậm chí có thể gây tổn thương não trầm trọng ở trẻ sơ sinh. Vì vậy, khi nhiệt độ cơ thể từ 38,5 độc trở lên cần phải dùng thuốc hạ sốt .
Thuốc hạ sốt trên thị trường hiện nay rất đa dạng, dễ kiếm, dễ sử dụng nhưng đối tượng người sử dụng cũng rất phức tạp, việc sử dụng thuốc không phải ai cũng giống nhau. Trên thực tế đã xảy ra nhiều trường hợp ngộ độc thuốc hạ sốt do việc tự ý dùng thuốc.
ĐẶC ĐIỂM CÁC LOẠI THUỐC HẠ SỐT
Nên chọn Paracetamol hay Ibuprofen?
Hiện nay trên thị trường có 2 loại thuốc hạ sốt giảm đau được sử dụng phổ biến có thành phần là Paracetamol và Ibuprofen. Trong 2 loại này thì Paracetamol là là an toàn hơn cả, dễ sử dụng, không gây tác dụng phụ đối với dạ dày ruột. Ibuprofen có tác dụng hạ sốt giảm đau mạnh hơn, nhưng lại có nhiều tác dụng phụ, đặc biệt gây tổn hại niêm mạc dạ dày tá tràng và tăng nguy cơ xuất huyết nên sẽ rất nguy hiểm nếu sử dụng ibuprofen cho bệnh nhân nghi ngờ sốt xuất huyết. Ngoài ra cũng không sử dụng Ibuprofen để hạ sốt khi bị thủy đậu vì có thể gây ra các nhiễm khuẩn thứ phát khác.
Do đó, trong các tình huống thông thường thì nên sử dụng paracetamol là an toàn hơn cả.
[caption id="" align="alignnone" width="213"]
Siro IBRAFE ((chứa hoạt chất Ibuprofen)[/caption]
Thuốc hạ sốt đơn thành phần hay đa thành phần: (chỉ đề cập đến thuốc chứa Paracetamol)
- Đơn thành phần: Thuốc mà trong thành phần công thức chỉ chứa paracetamol, có thể coi là thuốc hạ sốt giảm đau thông thường, phổ biến
- Thuốc phối hợp nhiều hoạt chất (tức là trong thành phần công thức ngoài paracetamol còn có thêm các chất khác)
+ Loại có phối hợp cafein, codein: Cafein và codein là những chất có tác dụng giảm đau mạnh nên khi phối hợp cùng paracetamol sẽ tăng cường tác dụng giảm đau. Do đó loại này vừa có tác dụng hạ sốt, vừa có tác dụng giảm đau mạnh, thích hợp với người lớn bị sốt do bị nhiễm virut, sốt có kèm theo đau đầu, đau mỏi cơ khớp. Tuy nhiên không sử dụng thuốc có thành phần cafein cho trẻ dưới 7 tuổi; thuốc có thành phần cafein chống chỉ định cho trẻ em dưới 15 tuổi
+ Loại thuốc có kết hợp clorpheniramin (tác dụng kháng histamin trị dị ứng): tránh dùng đối với phụ nữ có thai đặc biệt 3 tháng đầu, cũng tránh dùng đối với người đòi hỏi sự tỉnh táo, tập trung như lái xe, vận hành máy móc vì dễ gây buồn ngủ
+ Loại phối hợp với phenylpropanolamin hay ephedrin (có tác dụng co mạch, làm tan máu chống sung huyết ở niêm mạc mũi dùng để trị nghẹt mũi, sổ mũi): Hoạt chất này có tác dụng co mạch, giảm sung huyết nên phải tránh dùng đối với người bị cao huyết áp, người bị cường tuyến giáp, vì huyết áp có thể tăng khi dùng thuốc.
Loại thuốc phối hợp với clorpheniramin và/hoặc phenylpropanolamin (loại thuốc có sự phối hợp của cả 3 chất là paracetamol, clorpheniramin, phenylpropanolamin là thường gặp hơn cả) thích hợp với các loại sốt do cúm, do viêm họng, viêm đường hô hấp.
[caption id="" align="alignnone" width="247"]
Decolgen (dạng phối hợp chứa paracetamol, clopheniramin, Phénylpropanolamine)[/caption] [caption id="" align="alignnone" width="300"]
Panadol extra (dạng phối hợp gồm paracetamol và caffein)[/caption]
Thuốc hạ sốt dạng sủi (viên nén hay bột sủi)
Ưu điểm của loại thuốc này là dễ uống, hấp thu nhanh nên thường có hiệu quả nhanh hơn. Tuy nhiên loại thuốc này luôn chứa Natri có thể gây tăng huyết áp nên cần tránh sử dụng đối với những người có bệnh lý tăng huyết áp và đang có chế độ ăn kiêng muối.
[caption id="" align="alignnone" width="242"]
Viên sủi EFFERALGAN[/caption]
Viên đạn hạ sốt
Đặc điểm: hình viên đạn hoặc hình thủy lôi dùng đặt hậu môn, được dùng chủ yếu cho trẻ nhỏ, hay trong những trường hợp đặc biệt như hôn mê, co giật,… mà không thể uống được thuốc. Ưu điểm: thuốc được hấp thu trực tiếp vào tuần hoàn chung, không qua gan, nên có hiệu quả cao và giảm gánh nặng cho gan. Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc đạn giúp tránh được tương tác với bộ máy tiêu hóa, đặc biệt ở những bệnh nhi đang sốt và bị tổn thương ở đường tiêu hóa. Tuy nhiên loại thuốc này thường gây kích ứng hậu môn, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.
Do đó các bác sĩ khuyến cáo không nên đặt hậu môn quá 2 lần/ngày và nên xen kẽ giữa các lần dùng thuốc uống và thuốc đặt để đảm bảo việc hạ sốt cho trẻ. Chỉ nên sử dụng loại này khi trẻ không thể uống được thuốc, trẻ nôn ói nhiều, đang co giật hoặc trẻ đang ngủ mà không muốn đánh thức trẻ dậy.
[caption id="" align="alignnone" width="441"]
Viên đạn hạ sốt EFFERALGAN[/caption]
SỬ DỤNG PARACETAMOL AN TOÀN
Paracetamol là thuốc được đánh giá là an toàn nếu dùng đúng liều. Tuy nhiên nếu sử dụng không đúng dễ gây ngộ độc vì quá liều
- Dùng thuốc hạ sốt đúng thời điểm: Các chuyên gia khuyến cáo nên dùng thuốc hạ sốt khi trẻ sốt từ 38,5oC trở lên.
- Không nên dùng chung nhiều loại thuốc có cùng thành phần là paracetamol vì dễ gây ngộ độc do quá liều: ví dụ như vừa đặt hậu môn vừa cho trẻ uống thuốc,…
- Không dùng paracetamol cho người lớn và trẻ em để tự điều trị sốt cao trên 39,5 độ C, sốt kéo dài trên 3 ngày hoặc sốt tái phát trừ khi được bác sĩ chỉ định vì sốt như vậy có thể là dấu hiệu của 1 bệnh nặng cần được bác sĩ chẩn đoán nhanh chóng
- Sử dụng đúng liều
+Liều thông thường hạ sốt cho trẻ là 10 - 15 mg/kg cân nặng, cách 4-6 giờ uống lại 1 lần (nếu có sốt) và liều tối đa cho trẻ là không quá 60 mg/kg/ngày.
+ Còn đối với người lớn, mỗi lần uống 500 mg - 1.000 mg, cách 4- giờ uống lại 1 lần (nếu có sốt), không nên quá 3 g trong ngày. Riêng đối với người cao tuổi nên dùng liều thấp hơn do chức năng gan đã kém.
- Người thường xuyên uống rượu, bia không nên dùng bừa bãi paracetamol, đặc biệt không được uống paracetamol để trị nhức đầu do uống rượu vì sẽ tăng độc tính trên gan, thậm chí ngộ độc
(theo suckhoedoisong)
